Hoofdnavigatie
-
Groenblauw
Meer natte natuur
Met de Blue Deal bracht de Vlaamse Overheid in 2019 een ambitieus programma uit dat de strijd tegen droogte en waterschaarste aangaat. In onze streek wordt er volop gewerkt aan het verbeteren van het waterbeheer. Een mooi voorbeeld is te vinden in de Zuunvallei.
Door in te zetten op minder verharding, meer vernatting en maximaal circulair watergebruik gaat de Vlaamse overheid de strijd aan tegen droogte en waterschaarste. Eén van de belangrijkste doelstellingen van de Blue Deal is het creëren van meer natte natuur en ruimte voor water in Vlaanderen zodanig dat de sponswerking van het landschap hersteld wordt. Zo kunnen we zorgen voor maximale infiltratie van het water wat leidt tot minder kans op droogte, maar ook tot meer bescherming tegen wateroverlast.
Het hermeanderen van de Zuunbeek
Al enkel jaren is de Vlaamse Milieu Maatschappij (VMM) intensief bezig met het hermeanderen van de Zuunbeek.Ter hoogte van het natuurgebied Volsembroek ligt het wachtbekken Volsem. Naast dit bekken werd een klepstuw en dijk aangelegd door de VMM,waardoor Volsembroek kon dienen als gecontroleerd overstromingsgebied. Deze heeft in januari 2024 zijn nut kunnen aantonen na hevige regenval. Blue Deal-coördinator Jeanne Bruyninckx bezocht het gebied in Sint-Pieters-Leeuw samen met Geert Cromphout, conservator van Natuurpunt natuurgebied Zuunvallei. Natuurpunt Leeuwse Natuurvrienden beheert het natuurgebied Volsembroek.
Grote ingrepen sinds overstromingen in 2010
De wachtvijver van Volsem werd aangelegd in de jaren ‘70. Geert vertelt dat het benedenstroomgebied al lang geteisterd wordt door overstromingen. In de jaren ’70 werd een poging gedaan om dit op te lossen door het rechttrekken, verbreden en verdiepen van de Zuunbeek, alsook de aanleg van twee wachtbekkens waaronder dat van Volsem. Deze ingrepen volstonden niet, en de regio bleef te kampen krijgen met wateroverlast. “Na de grote overstromingen in 2010 zijn er vele aanpassingen volbracht aan de Zuunbeek. Verschillende delen van de beek werden gehermeanderd, de Gaspeldoornbeek die in het Volsemwachtbekken stroomde, werd omgeleid zodat het bekken zo lang mogelijk laag blijft. Enkele jaren geleden werd dan een nieuwe klepstuw geplaatst nabij het Volsem wachtbekken. Bij zware regenval wordt de klep opgetrokken waardoor de Zuunbeek buiten haar oevers treedt en het Volsembroek volledig onder 1,5 meter water zet. Dit gebied heeft een waterbergingscapaciteit van ongeveer 200 000 m3. In vergelijking met de 2 wachtbekkens aan de Zuunbeek (Slesbroek: 47.000 m³ en Volsem: 81.000 m³), geeft dit gebied de opportuniteit om veel meer water te kunnen bergen bij zware regen”, vertelt Geert. Begin januari hebben de ingrepen zich kunnen bewijzen: na zware en lange regenval heeft de VMM het natuurgebied van Volsembroek laten overstromen, met als gevolg dat lagergelegen woongebieden zoals Negenmanneke gespaard bleven van wateroverlast. Een succes dus.
Van waterinfiltratie tot meer leven
Bescherming tegen overstroming is niet het enige voordeel aan de ingrepen. De vertraagde afvoer van het water door de hermeandering zorgt ervoor dat er meer kan infiltreren en dus dat de kans op droogte verkleint. Met de werken werd er ook een grotere variatie aan habitats gecreëerd. Zo krijg je bij meanders een steile oever met snelstromend water, en een vlakkere oever met traag stromend water. Het wachtbekken zorgt voor dieper stilstaand water, terwijl het nieuwe overstromingsgebied een habitat met ondiep water creëert. Geert merkt op dat er de laatste jaren heel wat leven gekomen is in het gebied. Verschillende soorten watervogels, zoals broedende slobeenden, zomertaling, dodaars en veel meer. Maar ook het insecten en amfibieën bestand is uitgebreid. Over vissen is er nog weinig data, maar de verbeterde kwaliteit van de beek en de aanleg van vistrappen voor migratie kunnen alleen maar een positief effect hebben.
Gastblogger: Jeanne Bruyninckx,, Blue Deal-coördinator bij Regionaal Landschap Pajottenland & Zennevallei. jeanne@pajot-zenne.be!